Het interview met prof. R. Spaemann: ‘Amoris Laetitia kan schisma (scheuring) in de R.K.-kerk uitlokken’


‘Amoris Laetitia kan schisma (scheuring) in de R.K.-kerk uitlokken’


robert-spaemann-25042012-2

Robert Spaemann is professor emeritus in filosofie aan de Ludwig-Maximilians Universiteit van Monaco van Beieren. Hij is een van de toonaangevende katholieke filosofen en theologen van Duitsland. Hij woont in Stuttgart. Zijn laatst gepubliceerde boek in Italië was God en de wereld. Een autobiografie in de vorm van een dialoog, gepubliceerd door Cantagalli in 2014. Prof. Spaemann is een goede vriend van em. Paus Benedictus XVI en van dezelfde leeftijd (89).

“Het is chaos tot principe gemaakt met één enkele pennenstreek.”

Professor Spaemann, als filosoof volgde u van nabij de pontificaten van Johannes Paulus II en Benedictus XVI. Vele gelovigen vragen zich vandaag af of de post-synodale Exhortatie “Amoris laetitia” van paus Francisscus gelezen kan worden in continuïteit met de leer van de Kerk en van deze pausen.

Spaemann: Dat is mogelijk voor het grootste deel van de tekst, zelfs ondanks dat zijn regels ruimte laten voor conclusies die niet in overeenstemming gebracht kunnen worden met de leer van de Kerk.  In elk geval, artikel 305, samen met voetnoot 351, die verklaart dat de gelovigen “in een objectieve situatie van zonde” tot de sacramenten mogen worden toegelaten “vanwege verzachtende factoren”, spreekt paragraaf 84 van Familiaris Consortio  van Johannes Paulus II rechtstreeks tegen.

Wat was de belangrijkste zorg van Johannes Paulus II?

Spaemann: Johannes Paulus II verklaart dat menselijke seksualiteit een “waar symbool is van het geven van de hele persoon” en, meer precies, “een vereniging die niet tijdelijk is of ad experimentum (“als experiment”).” In paragraaf 84 bevestigt hij dan met volledige helderheid dat de gescheiden en hertrouwde personen, als zij wensen de communie te ontvangen, de seksuele handelingen moeten opgeven. Een verandering in de praktijk van de bediening van de sacramenten zou daarom geen “ontwikkeling” zijn van Familiaris Consortio, zoals kardinaal Kasper zegt, maar een breuk met zijn wezenlijke leer, op het antropologische en theologische niveau, met betrekking tot huwelijk en menselijke seksualiteit.

De Kerk heeft niet de macht, zonder dat daar een bekering aan voorafgaat, een positieve waarde te geven aan seksuele relaties, door de toediening van de sacramenten  en “bij voorbaat” Gods barmhartigheid te schenken. En dit blijft waar ongeacht wat het oordeel moge zijn van deze situaties hetzij op het morele niveau, hetzij op het menselijke niveau. In dit geval, net als in het geval van vrouwen als priester, is de deur gesloten.

Zou men niet kunnen verdedigen dat de antropologische en theologische overwegingen die u noemde wellicht waar kunnen zijn, maar dat de barmhartigheid van God niet gebonden is aan deze beperkingen maar zich verbindt met de concrete situatie van elke persoon?

Spaemann: De barmhartigheid van God is in het hart van het Christelijk geloof in de Incarnatie en Verlossing. Zeker is de blik van God gericht op iedere afzonderlijke persoon in de concrete situatie van die persoon. God kent iedere afzonderlijke persoon beter dan de persoon zichzelf kent. Het Christelijke leven is echter geen opvoedkundige show waarin men zich beweegt in de richting van het huwelijk zoals in de richting van een ideaal, zoals het gepresenteerd lijkt in veel passages van AL. Het hele domein van relaties, in het bijzonder die van seksuele aard, heeft te maken met de waardigheid van de menselijke persoon, met de persoonlijkheid en vrijheid van de persoon. Het heeft te maken met het lichaam als de “tempel van God” (1 Kor. 6,19). Elke schending op dit gebied, ongeacht hoe frequent het mag zijn geworden, is daarom een schending van de relatie met God, waartoe Christenen zijn geroepen; het is een zonde tegen Zijn heiligheid, en het heeft altijd en voortdurend een nood aan zuivering en bekering.

De barmhartigheid van God bestaat precies in het feit dat deze bekering voortdurend en steeds weer mogelijk wordt gemaakt. Deze barmhartigheid, zeker, is niet gebonden binnen bepaalde grenzen, maar de Kerk, van haar kant, is verplicht om bekering te preken en heeft niet de macht om verder te gaan dan de bestaande beperkingen bij de bediening van de sacramenten want dan pleegt zij op enige manier geweld jegens de barmhartigheid van God. Dit zou trotse arrogantie zijn.

Om deze reden veroordelen priesters die zich houden aan de bestaande orde niemand, maar zij houden rekening met en kondigen deze beperking aan met betrekking tot de heiligheid van God.

Het is een gezonde verkondiging.

Om hen te beschuldigen, als zij dit doen, van “zichzelf te verbergen achter de leer van de Kerk” en “zittende op de stoel van Mozes… om stenen naar de levens van mensen te gooien” (paragraaf 305), is iets waar ik geeneens commentaar op wil geven. Ik merk op, slechts in het voorbijgaan, dat deze tekst wordt uitgebuit en speelt met een opzettelijk foutieve lezing van een passage uit het Evangelie. Jezus zegt feitelijk dat de Farizeeën en schriftgeleerden op de stoel van Mozes zitten, maar hij benadrukt dat de leerlingen alles wat zij zeggen moeten praktiseren en onderhouden, maar niet moeten leven als zij (Mt. 23,2).

De paus zou willen dat wij ons niet focussen op de afzonderlijke frasen van zijn exhortatie, maar op het werk als geheel…

Spaemann: Vanuit mijn gezichtspunt is de focus op de passages die hierboven zijn geciteerd, volledig gerechtvaardigd. Voor een tekst van het pauselijk Magisterium kan men niet wachten tot de mensen zich verheugen omdat het een mooie tekst is en pretenderen de misleidende zinnen niet te zien, die substantieel de leer van de Kerk veranderen. In dit geval is er slechts een heldere beslissing tussen ja en nee. De communie geven of niet geven: er is geen tussenweg.

Paus Franciscus herhaalt in zijn tekst dat iemand niet voor eeuwig veroordeeld kan zijn…

Spaemann: Ik vind het moeilijk om te begrijpen wat hij bedoelt. Dat het de Kerk niet is toegestaan iemand persoonlijk te veroordelen, laat staan eeuwig – wat zij, Goddank, niet eens kan – is iets heel duidelijks. Maar wanneer het seksuele relaties betreft die objectief de ordening van het Christelijk leven tegenspreken, dan zou ik werkelijk graag willen weten van de paus na hoe lang en onder welke omstandigheden objectief zondig gedrag verandert in een gedrag dat aangenaam is aan God.

Is hier dan werkelijk een breuk met de traditionele leer van de Kerk?

Spaemann: Dat het een breuk is, is iets dat duidelijk is voor iedere persoon die in staat is te denken en die de tekst in kwestie leest.

Hoe was het mogelijk dat tot deze breuk is gekomen?

Spaemann: Dat Franciscus zichzelf in een positie plaatste van een kritische distantie van zijn voorganger Johannes Paulus II was al te zien toen hij Johannes Paulus II heilig verklaarde samen met Johannes XXIII, en toen hij het voor deze laatste het tweede wonder onnodig achtte, dat in tegenstelling daarmee echter door het kerkelijk recht wordt vereist. Het leek alsof paus Franciscus het belang van Johannes Paulus II wilde relativeren.

Het werkelijke probleem echter, is een invloedrijke stroom van moraaltheologie, die al aanwezig was bij de Jezuïeten in de 17e eeuw, die steun geeft aan loutere situatie ethiek. De citaten van Thomas van Aquino die door de paus worden gebruikt in AL lijken deze gedachtelijn te ondersteunen. Echter, het feit dat Thomas van Aquino objectief zondige handelingen kent die geen uitzonderingen toestaan die gekoppeld zijn aan situaties, wordt hier verduisterd. Deze handelingen sluit ongeordend seksueel gedrag in. Zoals hij reeds in de jaren 1950 had gedaan met betrekking tot de Jezuïet Karl Rahner, in een essay dat alle essentiële argumenten bevat en dat nog steeds geldig is vandaag, heeft Johannes Paulus II situatie ethiek afgewezen en hij veroordeelde het in zijn encycliek Veritatis Splendor.

AL breekt ook met dit document van het Magisterium. Daarenboven, vergeet in dit verband niet dat het Johannes Paulus II was die het thema van zijn pontificaat de goddelijke barmhartigheid maakte, zijn tweede encycliek wijdde aan de goddelijke barmhartigheid, het dagboek van zuster Faustina ontdekte in Krakow en haar later heilig verklaarde. Hij is haar authentieke vertolker.

Welke implicaties ziet u voor de Kerk?

Spaemann: De gevolgen kunnen reeds gezien worden. Groeiende onzekerheid, onveiligheid en verwarring: vanaf de bisschoppenconferenties tot de laatste parochiepriester in de jungle. Slechts enkele dagen geleden vertelde een priester uit Kongo mij over al zijn wanhoop tegenover deze tekst en het gebrek aan heldere leiding. Volgens de relevante passages van AL, door de aanwezigheid van niet-nader-gedefinieerde “vergoelijkende omstandigheden”, mogen niet alleen de gescheiden en hertrouwde personen toegelaten worden tot sacramentele absolutie en communie, maar iedereen die leeft in een “irreguliere situatie” zonder van hen te vragen dat ze het op zich nemen om afstand te doen van hun seksuele gedrag en, derhalve, zonder volledige belijdenis en zonder bekering.

Elke priester die de sacramentele orde die tot nu toe gold van kracht laat zijn, kan vormen van tirannisering ondergaan van hun  gelovigen en onder druk gezet worden door hun bisschop. Rome kan nu de richtlijn opleggen dat vanaf nu alleen maar “barmhartige” bisschoppen zullen worden benoemd, bisschoppen die bereid zijn de bestaande orde te verzachten.

Chaos is opgericht als een principe met één pennenstreek.

De paus zou hebben moeten weten dat hij met een dergelijke stap de Kerk splijt en haar naar een schisma leidt.

Dit schisma zou niet aan de periferie blijven, maar in het hart zelf van de Kerk. Moge God het verbieden.

Echter, één ding lijkt zeker: wat de aspiratie leek van dit pontificaat – dat de Kerk haar “zelfgerichtheid” zou overstijgen om uit te gaan om personen te ontmoeten met een open hart – is met dit pauselijke document voor een onvoorzienbare lengte van tijd vernietigd.

Men kan nu een versterking verwachten van secularisatie en een verder verval van het aantal priesters in grote delen van de wereld. Men kan gemakkelijk verifiëren dat, gedurende enige tijd, bisschoppen en diocesen met een heldere houding in zaken van geloof en zeden het hoogste aantal priesterroepingen hebben. Men moet in gedachte nemen wat St. Paulus schrijft in zijn brief aan de Korintiërs: “Als de trompet een onherkenbaar signaal geeft, zal niemand zich gereed maken voor de strijd.” (1 Kor. 14,8).

Wat zal er nu gebeuren?

Spaemann: Elke kardinaal, maar ook elke bisschop en priester, is geroepen om in zijn eigen gebied van deskundigheid het katholieke sacramentele systeem te verdedigen en het openlijk te belijden. Als de paus niet bereid is om correcties aan te brengen, dan zal het aan het volgende pontificaat zijn om officieel de dingen terug op hun plaats te zetten.

Toegezonden door Peter Klos pr


1. Reactie van Leo V.  

Wat betreft Amoris Laetitia: Ik kreeg een reactie van een andere priester: http://www.die-tagespost.de/politik/Kardinal-Mueller-Papst-haelt-an-der-Lehre-seiner-Vorgaenger-fest;art315,169182

De prefect van de Congregatie van de Geloofsleer is helder en door de paus genoemd als degene die helderheid moet verschaffen. (einde citaat)

 Wat is er mis met, of wat is onjuist aan, de uitleg van Kardinal Mueller? Graag reactie!

 Groet, L.V.


2. Reactie van Michaël B. op Leo V.

Weleerwaarde heer … , mede-gelovigen,

 Hoewel het niet aan mij is om over de kern van de zaak te oordelen, vind ik de beschikbare tekst in die link sowieso onvoldoende om de bekende reacties en argumenten te weerleggen:

1) Bij mijn weten interpreteert iedereen, blijkbaar op Kardinaal Müller na, deze tekst als een wijziging mbt de mogelijkheid voor burgerlijk hertrouwden om de communie te ontvangen. Als hij gelijk heeft dat de paus niets aan de leer wilde veranderen dan zou de paus die talloze verkeerde interpretaties meteen hebben rechtgezet, of dat toch hebben moeten doen. Dat heeft hij niet gedaan.

2) Kardinaal Burke zegt dat de tekst niet tot het leergezag behoort, Mgr. Schneider zegt dat de tekst veel onduidelijkheid bevat. Als ook zij die tekst als zijnde in lijn met de voorgangers zouden hebben gelezen, zouden ze dat niet hebben gezegd.

3) Kardinaal Müller argumenteert dat er geen verandering is in de leer omdat de paus de argumenten van zijn voorgangers dienaangaande niet weerlegt. Dat is bijna te gek voor woorden. Er zijn zeer vele manieren om een doctrine te veranderen zonder de argumenten ervoor een voor een te weerleggen. Iets proberen veranderen door de argumenten ervoor een voor een aan te spreken is zelfs de meest moeizame manier om iets te veranderen.

4) Wat voetnoot 351 betreft zegt hij dan: “„Ohne näher darauf einzugehen, reicht es aus, darauf hinzuweisen, dass sich diese Fußnote auf objektive Situationen der Sünde im Allgemeinen bezieht, nicht auf den speziellen Fall der zivil wiederverheirateten Geschiedenen. Denn die Situation der Letztgenannten hat eigentümliche Züge, die sie von anderen Situationen unterscheidet.“ […] „betrifft folglich nicht die frühere Disziplin. Die Norm von FC 84 und SC 29 und deren Anwendung in allen Fällen bleiben weiterhin gültig.“

Ik heb de oorspronkelijke context van dat citaat niet, maar zoals het daar door de krant wordt weergegeven volgt de conclusie niet uit de premissen. Ofwel begrijp ik het compleet verkeerd en hoop ik dat iemand mij tot inzicht kan brengen.

in Christo per Mariam,

M.


3. Reactie van Jeanine G. op Leo V.

Beste,

Ik reageer graag hierop, want ik ben zelf ook niet blij met de tegenstrijdigheden en de verwarringen die al twee jaar geschapen warden en nu eindelijk duidelijk worden.

De andere priester schrijft “… Mueller is door de paus genoemd”.  Ja, dat is zo, maar niet door paus Franciscus; Benedictus heeft hem benoemd.

En het lijkt er sterk op dat paus Franciscus hem stilzwijgend negeert.

Mueller heeft zich de laatste twee jaar in de aanloop naar de twee synodes opvallend trouw aan het Leergezag getoond.

Ook nu doet hij dat nog steeds: bvb. vorige week heeft hij in Spanje gezegd dat er door Amoris Laetitia helemaal niets veranderd is in de discipline die altijd bestaan heeft nl. geen sacramenten toedienen aan bvb. hertrouwde echtgescheidenen.  (Want dat is juist één van de punten, waarover zeer tegenstrijdige interpretaties bestaan).

Toen paus Franciscus in het vliegtuig terug op weg naar Rome was, heeft een journalist hem UITDRUKKELIJK gevraagd: “Is er nu wel of niet iets veranderd voor de hertrouwde echtgescheidenen?”  Waarop de paus – na een zekere aarzeling – heel kort heft geantwoord “Ja! Punt…” En daarop heeft hij gezegd dat we voor meer duidelijkheid daarover moeten gaan luisteren wat kardinaal Schönborn daarover gezegd heft in de persconferentie waarop hij Amoris Laetitia heeft  voorgesteld aan de pers, samen met kardinaal Balisseri: twee kardinalen die al twee jaar door paus Franciscus naar voren worden geschoven, ten nadele van de “behoudsgezinde” o.a. Mueller.

http://www.catholicnewsagency.com/news/full-text-of-pope-francis-in-flight-interview-from-lesbos-to-rome-97242/ :

“Frank Rocca (Wall Street Journal): Thanks, Holy Father. I see that the questions on immigration that I had thought to ask you have been asked and answered by you very well. If you permit me, I’d like to ask you another question about an event of recent days, which was your apostolic exhortation. As you well know, there has been much discussion about on one of the many, I know that we’ve focused on this a lot…there has been much discussion after the publication. Some sustain that nothing has changed with respect to the discipline that regulates access to the sacraments for the divorced and remarried, that the Law, the pastoral praxis and obviously the doctrine remain the same. Others sustain that much has changed and that there are new openings and possibilities. For a Catholic who wants to know: are there new, concrete possibilities that didn’t exist before the publication of the exhortation or not?
 
Pope Francis: I can say yes, period. But it would be an answer that is too small. I recommend that you read the presentation of Cardinal Schonborn, who is a great theologian. He was the secretary for the Congregation of the Doctrine of the Faith, and he knows the doctrine of the faith well. In that presentation, your question will find an answer.”

Nergens verwijst paus Franciscus ooit naar Mueller, die nochtans de officiële Prefect is van de Congregatie voor de Geloofsleer.

Op het Consistorie van februari 2014 heeft paus Franciscus zelf kardinaal Kasper (die de 80 voorbij was en omwille van zijn modernistische standpunten opzij was geschoven door de beide vorige pausen) uitgenodigd om zijn standpunt over de communie voor echtgescheidenen te komen toelichten.  Paus Franciscus heeft daarop uitvoerig de loftrompet gezwaaid en gezegd: “dit is tenminste theologie op de de knieën”, terwijl zo’n 65 % van de aanwezige kardinalen – als ik me het percentage goed herinner, het was alleszins aanzienlijk meer dan de helft – er ronduit tegen waren. Het was voor mij toen al duidelijk dat paus Franciscus daar naartoe zou werken met alle manipulaties op de beide synodes vandien.

Het hoeft ons dus niet te verbazen dat er nu formuleringen (en voetnoten) in AL staan die dat lijken te suggereren, en die nu dus voor veel verwarring en tegenstrijdigheid zorgen.

 Met vriendelijke groet,

 J.G.


2 gedachten over “Het interview met prof. R. Spaemann: ‘Amoris Laetitia kan schisma (scheuring) in de R.K.-kerk uitlokken’

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s